Schuldgevoel: het geheime wapen van bedrijven

Schuldgevoel: het geheime wapen van bedrijven

Schuldgevoel: het geheime wapen van bedrijven

Datum

Datum

4 jan 2025

4 jan 2025

Rubriek

Rubriek

Dark patterns

Dark patterns

Auteur

Auteur

John Davies

John Davies

Deel op

Deel op

Heb je ooit een website verlaten en binnen enkele seconden een pop-up gezien die smeekt om je terugkeer, met teksten zoals: "Wacht! Je krijgt 10% korting als je blijft!" of "Ben je zeker dat je dit geweldige aanbod wilt missen?"? Dit is een klassiek voorbeeld van het dark pattern genaamd Confirmshaming

Heb je ooit een website verlaten en binnen enkele seconden een pop-up gezien die smeekt om je terugkeer, met teksten zoals: "Wacht! Je krijgt 10% korting als je blijft!" of "Ben je zeker dat je dit geweldige aanbod wilt missen?"? Dit is een klassiek voorbeeld van het dark pattern genaamd Confirmshaming

Het is een strategie die inspeelt op schuldgevoel of sociale druk om gebruikers over te halen een bepaalde actie uit te voeren. Hoewel het op korte termijn effectief lijkt, heeft dit patroon grote gevolgen voor gebruikerservaring, vertrouwen en merkloyaliteit.

Het is een strategie die inspeelt op schuldgevoel of sociale druk om gebruikers over te halen een bepaalde actie uit te voeren. Hoewel het op korte termijn effectief lijkt, heeft dit patroon grote gevolgen voor gebruikerservaring, vertrouwen en merkloyaliteit.

Wat is Confirmshaming en hoe werkt het?

Confirmshaming is een manipulatieve ontwerptactiek die gebruikers subtiel onder druk zet om een actie uit te voeren die ze wellicht niet van plan waren. Dit gebeurt vaak door de optie om te weigeren te framen als een negatieve keuze, waardoor de gebruiker zich schuldig of beschaamd voelt. Denk aan teksten zoals: "Nee, ik wil geen korting en betaal liever de volle prijs" of "Nee, ik wil niet slimmer sparen."

Deze tactiek speelt in op menselijke emoties zoals angst om iets mis te lopen (FOMO) of de behoefte om goedkeuring te krijgen. Het werkt vaak omdat het psychologisch ongemak veroorzaakt bij de gebruiker, die daardoor sneller geneigd is om voor de aangeboden optie te kiezen – niet omdat ze dat willen, maar om dat ongemak te vermijden. Het is een subtiele, maar krachtige vorm van gedragsbeïnvloeding.

Wat is Confirmshaming en hoe werkt het?

Confirmshaming is een manipulatieve ontwerptactiek die gebruikers subtiel onder druk zet om een actie uit te voeren die ze wellicht niet van plan waren. Dit gebeurt vaak door de optie om te weigeren te framen als een negatieve keuze, waardoor de gebruiker zich schuldig of beschaamd voelt. Denk aan teksten zoals: "Nee, ik wil geen korting en betaal liever de volle prijs" of "Nee, ik wil niet slimmer sparen."

Deze tactiek speelt in op menselijke emoties zoals angst om iets mis te lopen (FOMO) of de behoefte om goedkeuring te krijgen. Het werkt vaak omdat het psychologisch ongemak veroorzaakt bij de gebruiker, die daardoor sneller geneigd is om voor de aangeboden optie te kiezen – niet omdat ze dat willen, maar om dat ongemak te vermijden. Het is een subtiele, maar krachtige vorm van gedragsbeïnvloeding.

Wat is Confirmshaming en hoe werkt het?

Confirmshaming is een manipulatieve ontwerptactiek die gebruikers subtiel onder druk zet om een actie uit te voeren die ze wellicht niet van plan waren. Dit gebeurt vaak door de optie om te weigeren te framen als een negatieve keuze, waardoor de gebruiker zich schuldig of beschaamd voelt. Denk aan teksten zoals: "Nee, ik wil geen korting en betaal liever de volle prijs" of "Nee, ik wil niet slimmer sparen."

Deze tactiek speelt in op menselijke emoties zoals angst om iets mis te lopen (FOMO) of de behoefte om goedkeuring te krijgen. Het werkt vaak omdat het psychologisch ongemak veroorzaakt bij de gebruiker, die daardoor sneller geneigd is om voor de aangeboden optie te kiezen – niet omdat ze dat willen, maar om dat ongemak te vermijden. Het is een subtiele, maar krachtige vorm van gedragsbeïnvloeding.

Waarom Confirmshaming problematisch is

Hoewel Confirmshaming effectief kan zijn in het stimuleren van conversies of verkopen, roept het serieuze ethische vragen op. Het belangrijkste probleem is dat het een gevoel van manipulatie en onoprechtheid veroorzaakt bij gebruikers. Dit kan leiden tot:

  1. Verlies van vertrouwen: Gebruikers voelen zich gemanipuleerd en zijn minder geneigd om het merk in de toekomst te vertrouwen of aanbevelingen te doen.

  2. Slechte gebruikerservaring: Een interface die schuldgevoel en druk gebruikt, zorgt voor frustratie en ongemak, wat afbreuk doet aan de algehele ervaring.

  3. Langetermijnschade aan merkloyaliteit: Hoewel het patroon op korte termijn effectief kan zijn, schaadt het op de lange termijn de relatie tussen gebruiker en merk.

Daarnaast kan Confirmshaming in strijd zijn met de principes van User-Centered Design (UCD), die zich richten op het ondersteunen van gebruikersbehoeften en -doelen in plaats van hen te manipuleren.

Waarom Confirmshaming problematisch is

Hoewel Confirmshaming effectief kan zijn in het stimuleren van conversies of verkopen, roept het serieuze ethische vragen op. Het belangrijkste probleem is dat het een gevoel van manipulatie en onoprechtheid veroorzaakt bij gebruikers. Dit kan leiden tot:

  1. Verlies van vertrouwen: Gebruikers voelen zich gemanipuleerd en zijn minder geneigd om het merk in de toekomst te vertrouwen of aanbevelingen te doen.

  2. Slechte gebruikerservaring: Een interface die schuldgevoel en druk gebruikt, zorgt voor frustratie en ongemak, wat afbreuk doet aan de algehele ervaring.

  3. Langetermijnschade aan merkloyaliteit: Hoewel het patroon op korte termijn effectief kan zijn, schaadt het op de lange termijn de relatie tussen gebruiker en merk.

Daarnaast kan Confirmshaming in strijd zijn met de principes van User-Centered Design (UCD), die zich richten op het ondersteunen van gebruikersbehoeften en -doelen in plaats van hen te manipuleren.

Waarom Confirmshaming problematisch is

Hoewel Confirmshaming effectief kan zijn in het stimuleren van conversies of verkopen, roept het serieuze ethische vragen op. Het belangrijkste probleem is dat het een gevoel van manipulatie en onoprechtheid veroorzaakt bij gebruikers. Dit kan leiden tot:

  1. Verlies van vertrouwen: Gebruikers voelen zich gemanipuleerd en zijn minder geneigd om het merk in de toekomst te vertrouwen of aanbevelingen te doen.

  2. Slechte gebruikerservaring: Een interface die schuldgevoel en druk gebruikt, zorgt voor frustratie en ongemak, wat afbreuk doet aan de algehele ervaring.

  3. Langetermijnschade aan merkloyaliteit: Hoewel het patroon op korte termijn effectief kan zijn, schaadt het op de lange termijn de relatie tussen gebruiker en merk.

Daarnaast kan Confirmshaming in strijd zijn met de principes van User-Centered Design (UCD), die zich richten op het ondersteunen van gebruikersbehoeften en -doelen in plaats van hen te manipuleren.

Voorbeelden uit de praktijk

Een veelvoorkomend voorbeeld van Confirmshaming zijn e-mailnieuwsbrief-pop-ups. Websites vragen vaak om je in te schrijven, met een afwijzingsoptie die bijvoorbeeld zegt: "Nee, ik wil geen toegang tot exclusieve tips en aanbiedingen." Dit geeft de indruk dat weigeren een irrationele of zelfs domme keuze is.

Een ander voorbeeld is in apps die gebruikers aanmoedigen om notificaties in te schakelen. De optie om dit te weigeren wordt soms weergegeven met een tekst als: "Nee, ik wil belangrijke updates missen," terwijl accepteren positief wordt geframed met: "Ja, houd mij op de hoogte van het laatste nieuws."

Voorbeelden uit de praktijk

Een veelvoorkomend voorbeeld van Confirmshaming zijn e-mailnieuwsbrief-pop-ups. Websites vragen vaak om je in te schrijven, met een afwijzingsoptie die bijvoorbeeld zegt: "Nee, ik wil geen toegang tot exclusieve tips en aanbiedingen." Dit geeft de indruk dat weigeren een irrationele of zelfs domme keuze is.

Een ander voorbeeld is in apps die gebruikers aanmoedigen om notificaties in te schakelen. De optie om dit te weigeren wordt soms weergegeven met een tekst als: "Nee, ik wil belangrijke updates missen," terwijl accepteren positief wordt geframed met: "Ja, houd mij op de hoogte van het laatste nieuws."

Voorbeelden uit de praktijk

Een veelvoorkomend voorbeeld van Confirmshaming zijn e-mailnieuwsbrief-pop-ups. Websites vragen vaak om je in te schrijven, met een afwijzingsoptie die bijvoorbeeld zegt: "Nee, ik wil geen toegang tot exclusieve tips en aanbiedingen." Dit geeft de indruk dat weigeren een irrationele of zelfs domme keuze is.

Een ander voorbeeld is in apps die gebruikers aanmoedigen om notificaties in te schakelen. De optie om dit te weigeren wordt soms weergegeven met een tekst als: "Nee, ik wil belangrijke updates missen," terwijl accepteren positief wordt geframed met: "Ja, houd mij op de hoogte van het laatste nieuws."

Hoe ontwerpers Confirmshaming kunnen vermijden

Het vermijden van Confirmshaming begint met het omarmen van ethisch ontwerp en transparantie. Hier zijn enkele richtlijnen:

  1. Respecteer de keuze van de gebruiker: Zorg dat beide opties neutraal en eerlijk geformuleerd zijn. Bijvoorbeeld: "Ja, schrijf mij in" en "Nee, bedankt."

  2. Focus op waarde: In plaats van schuldgevoel of druk, benadruk waarom je aanbod waardevol is. Laat de gebruiker vrijwillig kiezen op basis van de voordelen.

  3. Test je ontwerpen: Gebruik usability testing om te controleren of je ontwerp respectvol en gebruiksvriendelijk is.

Hoe ontwerpers Confirmshaming kunnen vermijden

Het vermijden van Confirmshaming begint met het omarmen van ethisch ontwerp en transparantie. Hier zijn enkele richtlijnen:

  1. Respecteer de keuze van de gebruiker: Zorg dat beide opties neutraal en eerlijk geformuleerd zijn. Bijvoorbeeld: "Ja, schrijf mij in" en "Nee, bedankt."

  2. Focus op waarde: In plaats van schuldgevoel of druk, benadruk waarom je aanbod waardevol is. Laat de gebruiker vrijwillig kiezen op basis van de voordelen.

  3. Test je ontwerpen: Gebruik usability testing om te controleren of je ontwerp respectvol en gebruiksvriendelijk is.

Hoe ontwerpers Confirmshaming kunnen vermijden

Het vermijden van Confirmshaming begint met het omarmen van ethisch ontwerp en transparantie. Hier zijn enkele richtlijnen:

  1. Respecteer de keuze van de gebruiker: Zorg dat beide opties neutraal en eerlijk geformuleerd zijn. Bijvoorbeeld: "Ja, schrijf mij in" en "Nee, bedankt."

  2. Focus op waarde: In plaats van schuldgevoel of druk, benadruk waarom je aanbod waardevol is. Laat de gebruiker vrijwillig kiezen op basis van de voordelen.

  3. Test je ontwerpen: Gebruik usability testing om te controleren of je ontwerp respectvol en gebruiksvriendelijk is.

Slotwoord

Confirmshaming is een veelvoorkomend dark pattern dat inspeelt op schuldgevoel en sociale druk om gebruikers over te halen keuzes te maken die ze anders misschien niet zouden maken. Hoewel het op korte termijn effectief kan zijn, is het belangrijk om te beseffen dat het op lange termijn schadelijk kan zijn voor het vertrouwen en de loyaliteit van gebruikers. Als ontwerpers en bedrijven hebben we de verantwoordelijkheid om transparante, ethische keuzes te maken die de belangen van de gebruiker vooropstellen. Uiteindelijk leidt een eerlijke en respectvolle aanpak tot sterkere relaties en een betere digitale wereld.

Slotwoord

Confirmshaming is een veelvoorkomend dark pattern dat inspeelt op schuldgevoel en sociale druk om gebruikers over te halen keuzes te maken die ze anders misschien niet zouden maken. Hoewel het op korte termijn effectief kan zijn, is het belangrijk om te beseffen dat het op lange termijn schadelijk kan zijn voor het vertrouwen en de loyaliteit van gebruikers. Als ontwerpers en bedrijven hebben we de verantwoordelijkheid om transparante, ethische keuzes te maken die de belangen van de gebruiker vooropstellen. Uiteindelijk leidt een eerlijke en respectvolle aanpak tot sterkere relaties en een betere digitale wereld.

Slotwoord

Confirmshaming is een veelvoorkomend dark pattern dat inspeelt op schuldgevoel en sociale druk om gebruikers over te halen keuzes te maken die ze anders misschien niet zouden maken. Hoewel het op korte termijn effectief kan zijn, is het belangrijk om te beseffen dat het op lange termijn schadelijk kan zijn voor het vertrouwen en de loyaliteit van gebruikers. Als ontwerpers en bedrijven hebben we de verantwoordelijkheid om transparante, ethische keuzes te maken die de belangen van de gebruiker vooropstellen. Uiteindelijk leidt een eerlijke en respectvolle aanpak tot sterkere relaties en een betere digitale wereld.

Datum

Datum

4 jan 2025

4 jan 2025

Rubriek

Rubriek

Dark patterns

Dark patterns

Auteur

Auteur

John Davies

John Davies

Deel op

Deel op

Geen zorgen wij helpen je met:

Geen zorgen wij helpen je met:

Geen zorgen wij helpen je met:

  • Studio

  • Tell your friends

  • Onconventioneel

  • Experimenteel

  • Vrijdenkend

  • Onafhankelijk

  • Eigenwijs

  • Ongewoon

  • Tegendraads

  • Daar houden wij van.

Wij zijn ondernemers, elk met een eigen specialisme, die weten hoe het is om bedrijven op te bouwen én neer te halen – van glansrijke overwinningen tot harde, genadeloze mislukkingen. Altijd klaar om jouw moeilijkheden glad te strijken.

INFO

Stoofsteeg 6, Haarlem

‭+31 6 38 26 29 70‬

© 2025 Tell your friends – Alle rechten voorbehouden.

  • Studio

  • Tell your friends

  • Onconventioneel

  • Experimenteel

  • Vrijdenkend

  • Onafhankelijk

  • Eigenwijs

  • Ongewoon

  • Tegendraads

  • Daar houden wij van.

Wij zijn ondernemers, elk met een eigen specialisme, die weten hoe het is om bedrijven op te bouwen én neer te halen – van glansrijke overwinningen tot harde, genadeloze mislukkingen. Altijd klaar om jouw moeilijkheden glad te strijken.

INFO

Stoofsteeg 6, Haarlem

‭+31 6 38 26 29 70‬

© 2025 Tell your friends

Alle rechten voorbehouden.

  • Studio

  • Tell your friends

  • Onconventioneel

  • Experimenteel

  • Vrijdenkend

  • Onafhankelijk

  • Eigenwijs

  • Ongewoon

  • Tegendraads

  • Daar houden wij van.

Wij zijn ondernemers, elk met een eigen specialisme, die weten hoe het is om bedrijven op te bouwen én neer te halen – van glansrijke overwinningen tot harde, genadeloze mislukkingen. Altijd klaar om jouw moeilijkheden glad te strijken.

INFO

Stoofsteeg 6, Haarlem

‭+31 6 38 26 29 70‬

© 2025 Tell your friends – Alle rechten voorbehouden.